- GENEL KURUL TANIMI
Anonim şirketlerde zorunlu organlar genel kurul ve yönetim kuruludur. Genel kurul pay sahiplerinin katılımı ile oluşan gruptur. Bu kurul kanunla sadece kendisine tanınmış konularda karar olan yetkili organdır. Bu organın yaptığı işlemler arasında yönetim kurulu üyelerini seçmek, görevden almak, ibra, karın dağıtımı, esas sözleşmenin değiştirilmesi, sermayenin arttırılması, şirketin finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporları tasdiklemek bulunmaktadır. Ayrıca bu kurul yılda bir veya birkaç kez toplanmaktadır.
- GENEL KURULLARDA TOPLANTI USULÜ
TTK m. 409’a göre ise genel kurul olağan ya da olağanüstü toplanır. Bu olağan toplantılar her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır. Yönetmeliğe göre ise hesap dönemi takvim yılı olan şirketlerde toplantılar, yılın ilk üç ayı içinde; özel hesap dönemi olan şirketlerde ise, hesap döneminin bittiği günü izleyen ilk üç ay içinde yapılır. Olağan genel kurul toplantılarında; organların seçimine, finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, kârın kullanım şekline, dağıtılacak kâr ve kazanç paylarının oranlarının belirlenmesine, yönetim kurulu üyelerinin ibraları ile faaliyet dönemini ilgilendiren ve gerekli görülen diğer konulara ilişkin müzakere yapılır, karar alınır. TTK m. 409/2’ye göre genel kurul gereken durumlarda olağanüstü toplantıya çağrılır. Olağanüstü genel kurul toplantısı belirli zamanlar dışında toplantı yapılması gerektiği zaman yapılan toplantılardır. Bu toplantıların konusu ise olağanüstü toplantı yapılması gerektiren durumlardan oluşmaktadır. Kural olarak genel kurul toplantısı olağan ya da olağanüstü fark etmeksizin çağrı yolu ile yapılır. Buna göre genel kurul, şirketin esas sözleşmesinde gösterilen şekilde, şirketin internet sitesinde ve TTSG’de yapılan ilan ile toplantıya çağrılır. Bu çağrı, ilan ve
toplantı günleri hariç toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılır. Ancak tüm pay sahiplerinin onayı halinde çağrı yapılmadan genel kurul toplantısı yapılması mümkündür.
Genel kurul, süresi dolmuş olsa bile kural olarak yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılır. Tasfiye memurları da görevleri ile ilgili konular için genel kurulu toplantıya çağırabilir. Yönetim kurulunun, devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkân bulunmaması veya mevcut olmaması durumlarında, mahkemenin izniyle, tek bir pay sahibi genel kurulu toplantıya çağırabilir.
Bununla birlikte şirket sermayesinin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri, yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek, yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya çağırmasını veya genel kurul zaten toplanacak ise, karara bağlanmasını istedikleri konuları gündeme koymasını isteyebilirler. Çağrı ve gündeme madde konulması istemi noter aracılığıyla yapılmalıdır. Yönetim kurulu çağrıyı kabul ettiği takdirde, genel kurul en geç kırkbeş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; aksi hâlde çağrı istem sahiplerince yapılır. TTK md. 412’ye göre pay sahiplerinin çağrı veya gündeme madde konulmasına ilişkin istemleri yönetim kurulu tarafından reddedildiği veya isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmediği takdirde, aynı pay sahiplerinin başvurusu üzerine mahkeme karar verebilir. Mahkeme toplantıya gerek görürse, gündemi düzenlemek ve kanun hükümleri uyarınca çağrıyı yapmak üzere bir kayyum atar.
Genel kurul toplantısına ise yönetim kurulunca hazırlanmış, hazır bulunanlar listesine kayıtlı pay sahipleri ve bunların temsilcileri, yönetim kurulu üyeleri, varsa denetçi görevlendirilmişse Bakanlık temsilcisi ve toplantı başkanlığına seçilecek kişiler katılabilir. Bu durum TTK m. 418’de düzenlenmektedir. Bu maddeye göre genel kurul, kanunda veya esas
sözleşmede aksine daha ağır nisap öngörülmüş bulunan durumlar hariç, sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin varlığıyla toplanır. Bu nisabın toplantı süresince korunması şarttır. İlk toplantıda anılan nisaba ulaşılamadığı takdirde, ikinci toplantının yapılabilmesi için nisap aranmaz. Kararlar ise toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu ile verilir.
- TEK PAY SAHİPLİ ANONİM ŞİRKETTE GENEL KURUL
Öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile beş kişilik asgari kurucu ortak sayısı şartı kaldırılmış ve artık tek ortaklı anonim şirket mümkün kılınmıştır. Aynı şekilde limited şirketlerde de en az iki ortak şartı kaldırılmış, tek ortaklı şirket mümkün kılınmıştır. TTK’nın 338. maddesinin birinci fıkrasında anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı şart koşulmuştur. Tek pay sahipli ortaklığa olanak sağlayan hüküm de budur. Ortaklığa ilişkin düzenlemeler esasen birden çok ortak arasındaki ilişkileri ve menfaat çatışmalarını düzenlemek üzere ihdas edilmiştir. Ancak bu durum birden çok uyumsuzluğa neden olmaktadır. Pay sahipleri platformu ve ortaklığın temel irade organı olan genel kurul bu uyumsuzlukların en bariz şekilde görüldüğü alanların başında gelmektedir. Çünkü kural olarak kurul niteliğine sahip olan genel kurulun, tek üyeli olarak işleyecek olması, bu organa ilişkin bazı düzenlemelerin uygulanmasını sorunlu hale getirmektedir. Buna rağmen kanun koyucu tek pay sahipli anonim şirket genel kuruluna ilişkin özel düzenlemelere çok sınırlı olarak yer vermiştir. Böylelikle genel kurula ilişkin genel hükümler genel itibari ile tek pay sahipli anonim şirket genel kuruluna da uygulanacaktır. Ancak doğası gereği tek pay sahipli anonim şirket genel kuruluna uygulanamayacak hükümler de mevcuttur. İşte gerek uygulanamayacak olan bu hükümlerin tespiti gerekse de uygulanması gereken hükümlerde tek pay sahipliği statüsüne uygun olarak ne tür faklılaşmaların olması gerektiğinin tespiti önem arz etmektedir.
Tek kişilik anonim ortaklıklarda tek pay sahibi kişi genel kurulun bütün yetkilerine sahip olmaktadır. Ancak bunun için bir sınırlama getirilmiştir. Buna göre tek pay sahibi, genel kurulun verdiği tüm yetkileri yalnızca toplanarak kullanabilir. Açıklamak gerekirse tek pay sahibi bazı durumlarda bakanlık temsilcisinin varlığı ile toplanmalı ve tutanağa bağlı şekilde yazılı karar almalıdır. Bunun için ise çağrısız toplantı usulü daha elverişli olmaktadır.
- GENEL KURUL TOPLANTISINDA HAZIR BULUNMASI GEREKEN KİŞİLER
TTK’nın bazı hükümlerine göre bazı kişilerin genel kurul toplantısında hazır bulunması şart koşulmuştur. TTK m. 407/f.2’ye göre şirketin murahhas üyeleri ile en z bir yönetim kurulu üyesinin ve denetçinin genel kurul toplantısında hazır bulunmaları aranır. Burada önemli olan nokta şudur ki kanun yönetim kurulunun, genel kurul toplantısında hazır bulunması zorunluluğu koşmamıştır. Şöyle ki yalnızca bir yönetim kurulu üyesinin varlığı yeterli olacaktır. Ayrıca bu hüküm toplantıya katılmak isteyen diğer yönetim kurulu üyelerini engelleyici bir hüküm değildir. Dolayısıyla katılmak isteyen başka yönetim kurulu üyeleri de genel kurul toplantısında bulunabilecektir.
- GENEL KURUL TOPLANTISINDA HAZIR BULUNMASI GEREKEN BELGELER
Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul Ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik m. 15′ göre ” (1) Genel kurul toplantı yerinde;
- Şirketin esas sözleşmesi,
- Pay defteri,
- Toplantıya çağrının yapıldığını gösteren gazete ve diğer belgeler, ç) Yönetim kurulunca hazırlanan yıllık faaliyet raporu,
- Denetçi raporu,
- Finansal tablolar,
- Gündem,
- Gündemde esas sözleşme değişikliği varsa, izne tabi şirketlerde Bakanlıktan alınan izin yazısı ve eki değişiklik tasarısı, diğer şirketlerde ise yönetim kurulunca hazırlanmış değişiklik tasarısı, Hazır bulunanlar listesi ile varsa hamiline yazılı pay sahiplerine ilişkin Merkezi Kayıt Kuruluşundan sağlanan pay sahipleri çizelgesi,
- Genel kurul erteleme üzerine toplantıya çağrılmışsa bir önceki toplantıya ilişkin toplantı tutanağı, fiziki ve/veya elektronik ortamda hazır ” Ayrıca gerekli olan finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun kar dağıtım önerisi, genel kurul toplantısından en az on beş gün önce pay sahiplerinin incelemesi üzerine hazır bulundurulmalıdır.
Anonim şirketlerde genel kurulun verdiği kararların bağlayıcılığı ve etkisini inceleyecek olursak. Genel kurul tarafından verilen tüm kararlar şirketin tüm pay sahipleri hakkında geçerli olur ve hepsini bağlar. Pay sahiplerinin bu toplantıya katılmamış olması veya alınan karar hakkında olumsuz oy vermiş olması kararın uygulanmasını engellemez. Bu pay sahipleri hakkında da alınan karar geçerli olacaktır.
SONUÇ
Sonuç olarak incelendiği gibi bir anonim şirkette genel kurulun varlığı çok önemlidir. Ayrıca bu kurul kanun maddeleri ile düzenlenmiş usule uygun hareket etme zorunluluğundadır. Dolayısıyla genel kurulun amacı şirketin devamlılığını sağlamak ve işleyişi düzgün yapmaktır. Bir anonim şirkette genel kurul varlığı zorunlu olmakla beraber, şirketin yapı taşını oluşturmaktadır.
